Jak działają szczepionki przeciw HPV?
Szczepionki przeciw HPV zawierają wirusopodobne cząstki (VLP) otrzymane metodą rekombinacji genetycznej. Nie zawierają żywego wirusa ani jego materiału genetycznego, dlatego nie mogą wywołać zakażenia HPV.
Dostępne szczepionki chronią przed najbardziej onkogennymi typami wirusa, w szczególności typami 16 i 18, odpowiedzialnymi za większość przypadków raka szyjki macicy. Zapewniają ochronę przed:
- zmianami przednowotworowymi szyjki macicy,
- zmianami przednowotworowymi sromu i pochwy,
- rakiem szyjki macicy,
- rakiem odbytu.
Szczepienie nie zastępuje regularnych badań profilaktycznych (np. cytologii), ale stanowi ich bardzo ważne uzupełnienie.
Kto może się zaszczepić?
Szczepienia przeciw HPV mogą być wykonywane:
- u dziewcząt i chłopców po ukończeniu 9. roku życia,
- u młodzieży,
- u osób dorosłych, również po rozpoczęciu życia seksualnego.
Najlepszy efekt ochronny uzyskuje się, gdy szczepienie zostanie wykonane przed kontaktem z wirusem HPV, dlatego wiek nastoletni jest uznawany za optymalny moment szczepienia. Młodzi dorośli również mogą odnieść istotne korzyści ze szczepienia.
Skuteczność szczepienia przeciw HPV
Dane z krajów, w których od wielu lat prowadzone są programy szczepień przeciw HPV, wskazują na bardzo wysoką skuteczność szczepień. Odnotowano ponad 90% redukcję:
- przetrwałych zakażeń HPV,
- zmian przednowotworowych szyjki macicy, pochwy i sromu,
- kłykcin kończystych u kobiet,
- zmian przednowotworowych prącia i odbytu oraz kłykcin u mężczyzn.
Szczepienie jest najbardziej skuteczne, gdy jest wykonane przed ekspozycją na wirusa.
Bezpieczeństwo szczepionek
Szczepionki przeciw HPV są bezpieczne i dobrze tolerowane. Najczęściej obserwowane działania niepożądane mają charakter łagodny i przemijający, należą do nich:
- ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
- uczucie zmęczenia,
- ból głowy lub mięśni.
Bezpieczeństwo szczepionek przeciw HPV jest monitorowane od 2006 roku. Na świecie podano już kilkaset milionów dawek, a liczne badania naukowe potwierdzają bardzo dobry profil bezpieczeństwa tych szczepień. Są one jednymi z najlepiej przebadanych szczepionek pod względem bezpieczeństwa.
Schemat szczepienia przeciw HPV
Szczepienie przeciw HPV podawane jest domięśniowo, w mięsień naramienny.
Standardowo stosowany jest schemat trzech dawek:
- pierwsza dawka – dzień 0,
- druga dawka – po 2 miesiącach,
- trzecia dawka – po 6 miesiącach.
Schemat szczepienia ustalany jest indywidualnie podczas kwalifikacji lekarskiej, z uwzględnieniem wieku pacjenta oraz aktualnych zaleceń.
Szczepienie w gabinecie
Szczepienie przeciw HPV wykonywane jest po kwalifikacji lekarskiej. Podczas wizyty lekarz:
- ocenia wskazania do szczepienia,
- omawia zasady i schemat szczepienia,
- odpowiada na pytania dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa.
